Jak skutecznie wydziedziczyć? Czy można podważyć wydziedziczenie?

  • By:Kinga Michalczyk
  • 2 komentarze

Wydziedziczenie jest niezwykle „medialnym” elementem prawa spadkowego, w praktyce jednak – dość rzadko stosowanym. Zdarza się, iż groźba wydziedziczenia używana jest przez potencjalnych spadkodawców w charakterze instrumentu dyscyplinującego  niepokornych członków rodziny. Warto jednak wiedzieć, iż tylko odpowiednio dokonane wydziedziczenie, wywołuje skutki całkowitego pozbawienia spadkobiercy prawa do dziedziczenia po zmarłym.

Czym jest instytucja wydziedziczenia i jakie niesie ze sobą konsekwencje?

W pierwszej kolejności sprostować należy powszechnie funkcjonujące w odbiorze społecznym, znaczenie prawne omawianej instytucji. Wydziedziczenie to, najczęściej bowiem rozumiane jest błędnie jako sytuacja, w której spadkodawca pozbawia swego spadkobiercę przypadającego mu udziału w spadku. Uproszczenie to, choć nie do końca sprzeczne z prawdą, pozostaje nader mylące.

W rzeczywistości bowiem instytucja „wydziedziczenia” obejmuje znacznie szerszy zakres pojęciowy. W praktyce oznacza więc nic innego, jak pozbawienie osoby uprawnionej do zachowku, całego przysługującego jej prawa dziedziczenia (udziału w spadku + zachowku). Oznacza to więc, iż „wydziedziczając” spadkodawca nie pozbawia spadkobiercy prawa do udziału w spadku, ale przede wszystkim prawa do tzw. zachowku.

Żeby móc zrozumieć czym faktycznie jest wydziedziczenie, należy w pierwszej kolejności wytłumaczyć pokrótce istotę „zachowku”. Zachowek stanowi dla spadkobiercy ustawowego (który w testamencie został pozbawiony jakiegokolwiek udziału w spadku) zabezpieczenie majątkowe na wypadek śmierci spadkodawcy. Osoba uprawniona z tytułu zachowku może dochodzić od spadkobierców realnie dziedziczących spadek, wypłacenia zachowku, który stanowi z reguły określoną kwotowo część spadku. Tematyka obliczania wysokości zachowku nie stanowi przedmiotu niniejszego artykułu, niemniej w bardzo ogólnikowy sposób można w tym miejscu wskazać, iż:

– zachowek w wysokości 2/3 wartości udziału spadkowego (który przypadałby uprawnionemu do zachowku, gdyby był powołany do dziedziczenia na zasadach ogólnych) przysługuje małoletnim, a także osobom trwale niezdolnym do pracy;

– z kolei zachowek w wysokości 1/2 wartości udziału spadkowego przysługuje pozostałym uprawnionym.

Powracając jednak do głównego wątku niniejszego artykułu stwierdzić należy, iż jeżeli spadkodawca sporządzając testament zawarł w nim sformułowanie zgodnie z którym, z określonych, przewidzianych w ustawie powodów, wydziedzicza wskazanego precyzyjnie członka rodziny –  osoba ta nie tylko nie dziedziczy po spadkodawcy na mocy tegoż testamentu, ale też nie jest uprawniona do zachowku na zasadach ogólnych.

Powiązanie wydziedziczenia z instytucją zachowku ma jeszcze jeden znamienny skutek. Wydziedziczyć można bowiem w praktyce jedynie te osoby, którym przepisy dają możliwość dochodzenia zachowku. Są to więc:

  1. zstępni;
  2. małżonek oraz
  3. rodzice spadkodawcy.

Konsekwencją wydziedziczenia jest traktowanie konkretnej osoby (wydziedziczonej) tak jakby nie dożyła chwili otwarcia spadku. Co oznacza, że osoba taka nie będzie brana pod uwagę w procesie dziedziczenia po zmarłym.

Sposób wydziedziczenia

Wydziedziczenia dokonuje się wyłącznie w testamencie. Co istotne, samo tylko wskazanie w testamencie osoby, którą spadkodawca postanowił wydziedziczyć nie jest wystarczające, a tym samym nie spowoduje skutków prawnych jakie spadkodawca ten chciałby zapewne osiągnąć. Nie znajduje bowiem w tym przypadku zastosowania przepis art. 948 §1 kodeksu cywilnego mówiący, iż testament należy tłumaczyć tak, aby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.

Oznacza to więc, iż oprócz samego tylko wskazania przez spadkodawcę osoby wydziedziczanego członka rodziny, niezbędnym jest podanie konkretnej przyczyny powziętej w ten sposób decyzji spadkodawcy. Co istotne przyczyna ta nie może być jednak dowolna. Zamiast tego – powód wydziedziczenia musi mieścić się w ustawowym katalogu przyczyn wydziedziczenia, określonym w art. 1009 kodeksu cywilnego. O przyczynach dziedziczenia szczegółowo będzie jeszcze mowa poniżej.

Warto wspomnieć także w tym miejscu, iż wydziedziczenie nie może być uczynione pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu. Nie można więc np wydziedziczyć syna pod warunkiem niezdania przez niego matury lub nie zawarcia małżeństwa z kobietą. Tego typu postanowienia zawarte w testamencie spowodują, iż wydziedziczenie traktowane będzie jako nieważne.

Prawnie skuteczne „wydziedziczenie” contra wydziedziczenie dorozumiane:

Różnica pomiędzy wydziedziczeniem dorozumiany (funkcjonującym w powszechnym rozumieniu tego pojęcia), a wydziedziczeniem w sensu stricto (podyktowanym obowiązującymi w tym względzie normami prawa spadkowego), pozostaje w praktyce dość rozmyta. Najlepiej więc uzmysłowić ją na konkretnych przykładach.

Przykład 1: Pan Jan od lat nie rozmawia z jedną ze swych córek (Aliną). Jego żona nie żyje od roku. Jan pozostaje pod opieką syna (Adama) oraz drugiej córki (Magdaleny). Na krótko przed śmiercią Jan sporządza testament własnoręczny, w którym zawiera sformułowanie: „Wydziedziczam córkę Alinę z powodu uporczywego zaniedbywania przez nią obowiązków rodzinnych względem mojej osoby, braku kontaktu ze mną w okresie ostatnich kilku lat, braku opieki oraz troski. Powołuję za to do całości spadku syna Adama oraz córkę Magdalenę pozostawiając im po sobie dom mieszkalny przy ul. Złotej 20 oraz lokal mieszkalny na Os. Paderewskiego 9/12.”

Przykład 2: W tej samej sytuacji Jan zawiera w testamencie odmienne sformułowanie:Powołuję do całości spadku syna Adama oraz córkę Magdalenę pozostawiając im po sobie dom mieszkalny przy ul. Złotej 20 oraz lokal mieszkalny na Os. Paderewskiego 9/12.” – nie wspominając w żaden sposób o Alinie.

W rozumieniu powszechnym Jan wydziedziczył Alinę w obu tych przypadkach, w pierwszym – mówiąc to wyraźnie, w drugim nie wymieniając ją w testamencie (innymi słowy pomijając przy dziedziczeniu). Rozumienie to jest jednak błędne! W istocie Jan wydziedziczył córkę tylko w pierwszym testamencie.

Samo bowiem pominięcie przy wymienianiu spadkobierców w testamencie, nie powoduje pozbawienia tej osoby prawa do zachowku. Osoba ta nie dziedziczy udziału w spadku, wciąż jednak może domagać się od pozostałych spadkobierców spłaty części przypadającej jej na tzw. zachowek.

Tylko zatem zaznaczając w treści testamentu osobę wydziedziczoną oraz wskazując wyraźnie przyczynę jej wydziedziczenia jesteśmy w stanie osiągnąć realne skutki prawne przewidziane tą instytucją.

Przypadkiem szczególnym, wymagającym odrębnego omówienia pozostaje jednak tzw. testament negatywny. Powstaje on wówczas, gdy spadkobierca zamiast wymieniać w treści testamentu osoby uprawnione do dziedziczenia, wymienia osoby którym nie chciałby powierzać swego majątku na wypadek śmierci, np. poprzez ograniczenie się do sformułowania: „Nie chcę żeby dziedziczyła po mnie córka Alina” – bez wskazania tego kto miałby w tym przypadku dziedziczyć.

W tej sytuacji, osoba wymieniona w testamencie negatywnym (tu Alina) nie będzie dziedziczyła swego udziału w spadku (a do dziedziczenia powołani zostaną wszyscy pozostali spadkobiercy ustawowi), niemniej zachowa ona swoje prawo do zachowku. Spadkodawca (tu Jan) nie dopełnił bowiem warunków skutecznego wydziedziczenia (podał bowiem osobę wydziedziczaną, ale nie wskazał konkretnej, ustawowej przesłanki wydziedziczenia).

Przesłanki wydziedziczenia

Nie ulega wątpliwości, iż wydziedziczyć nie jest wcale tak łatwo i nie każdy powód, w przekonaniu spadkodawcy „uzasadniony”, stanowił będzie z punktu widzenia prawa podstawę skutecznego wydziedziczenia. Brak w dowolności stosowania omawianej instytucji, wydaje się jednak pozostawać słusznym rozwiązaniem. Uniemożliwia on bowiem wydziedziczanie z powodów błahych czy powodowanych przejściowymi rodzinnymi nieporozumieniami. Określenie przez ustawodawcę enumeratywnie wyliczonych przesłanek wydziedziczenia ma na celu zminimalizowanie pochopnych decyzji w tej kwestii oraz ochronę praw osób bliskich zmarłemu, uprawnionych do zachowku.

W związku z powyższym skuteczność wydziedziczenia uzależniona jest od:

– określenia konkretnej osoby względem, której spadkodawca chce dokonać wydziedziczenia;

– wskazania przez spadkodawcę w testamencie przyczyny wydziedziczenia, należącej do jednej z przyczyn zawartych w zamkniętym katalogu z art. 1008 kc oraz

– rzeczywistego istnienia wskazanych przez spadkodawcę okoliczności.

Dopiero spełnienie powyższych wymogów pozwoli uznać wydziedziczenie za skuteczne. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż Sąd biorąc za podstawę oświadczenie woli spadkodawcy (testament) rozstrzyga dopiero na etapie postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, czy przedstawione w nim okoliczności są prawdziwe, a tym samym wydziedziczenie jest uzasadnione.

Przesłanki wydziedziczenia zostały wymienione w art. 1008 kc, a są to sytuacje, w których spadkobierca:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Aby powyższe przesłanki były bardziej zrozumiałe warto przedstawić je na konkretnych przykładach zaczerpniętych z życia codziennego.

Ad.1 Przesłanka pierwsza stanowi, iż wydziedziczenie jest możliwe, jeżeli spadkobierca wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Mamy tu więc do czynienia z sytuacją, w której pomimo interwencji spadkodawcy, postępowanie potencjalnego spadkobiercy nacechowane jest elementami sprzecznymi z panującymi zasadami społecznymi, na które to postępowanie spadkodawca nie godzi się, dając temu wyraz. Aby powyżej opisane zachowanie spadkobiercy mogło stanowić podstawę wydziedziczenia powinno wykazywać się ciągłością, uciążliwością i stanowić niezmienny sposób bycia czy zachowania danej osoby. Takie ujęcie powoduje, iż w poczet niniejszej przesłanki nie mogą być wpisane zachowania epizodyczne lub takie, których spadkobierca nie piętnował.

Przykład 1: Pan Michał prowadzi dobrze prosperujący biznes w branży odzieżowej, wraz z nim pracuje trójka jego dzieci. Jednakże Pan Michał chce w testamencie przekazać firmę tylko dwóm córkom, gdyż jego zdaniem najmłodszy syn – Wiktor nie zasługuje na takie wyróżnienie. Co bardziej istotne, zdaniem Pana Michała, Wiktor nie podoła coraz to większym obowiązkom. Wiktor, bowiem jest uzależniony od hazardu, a nadto kilka miesięcy temu nawiązał kontakt z miejscowym drobnym dealerem narkotyków. Pan Michał nakłaniał syna na leczenie uzależnienia oraz wielokrotnie prosił go o zakończenie znajomości z podejrzanymi osobami, gdyż takie zachowanie negatywnie wpływa zarówno na relacje rodzinne i opinie prowadzonego biznes. Żadna z próśb nie odniosła spodziewanego efektu, co gorsza Wiktor zaczął wyprowadzać firmowe pieniądze i– jak podejrzewa Pan Michał  – przeznaczać je na nielegalne interesy oraz gry hazardowe. Pan Michał zdecydował się wydziedziczyć syna.

Przytoczony przykład wskazuje naturę działań sprzecznych z zasadami współżycia społecznego – ich negatywne oddziaływanie na życie rodzinne i potencjalny wpływ na efektywność prowadzonego biznesu rodzinnego. Niemniej, najważniejszym w tym przypadku elementem postępowania w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, był wyraźny sprzeciw spadkodawcy.

Innymi zachowaniami znajdującymi odzwierciedlenie w tytułowej przesłance będą między innymi:

– prostytucja;

– nałogowy hazard;

– alkoholizm, narkomania;

– udział w bójkach,

– działalność przestępcza;

– przynależność do grup przestępczych;

 

Ad 2: Druga wymieniona przesłanka stanowi, iż wydziedziczenie jest możliwe, jeżeli spadkobierca dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci.

Zazwyczaj brak jest większych wątpliwości co do sposobu rozumienia pierwszego członu tejże przesłanki, a mianowicie co do natury popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności. W tym miejscu należy odesłać do kodeksu karnego – rozdziału XIX oraz rozdziału XXIII, obejmujących katalog przestępstw, których popełnienie umożliwia wydziedziczenie sprawcy. Przykładowo można tu jednak wymienić: zabójstwo, eutanazję, namowę i pomoc w samobójstwie, narażenie na zarażenie czy pobicie, a także pozbawienie wolności czy utrwalenie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody. Dotyczy to zarówno czynów przestępnej natury skierowanych przeciwko samemu spadkodawcy, jak i osób jemu najbliższych. Oczywiście, w celu „skorzystania” z omawianej przesłanki niezbędnym będzie, aby fakt popełnienia opisanych czynów stwierdzony był prawomocnym wyrokiem sądu. Nie można będzie wydziedziczyć kogoś powołując się np na okoliczność spowodowania przez spadkobiercę śmierci żony spadkodawcy, jeżeli Sąd wydał w tym przedmiocie wyrok uniewinniający tą osobę.

Jeżeli natomiast chodzi o przesłankę „rażącej obrazy czci” sytuacja kształtuje się nieco mniej skomplikowanie. Nie wymaga się bowiem w tym względzie prawomocnego orzeczenia sądu potwierdzającego opisane zarzuty spadkodawcy. Zachowanie tak sklasyfikowane opisuje zwykle sytuacje, w których uprawniony do zachowku z dużą częstotliwością, publicznie obraża spadkodawcę, ubliża mu, oczernia czy wręcz szkaluje jego osobę. Okoliczności te muszą jednak  zostać udowodnione, chociażby w drodze zeznań świadków.

Ad. 3 Ostatnia przesłanka stanowi, iż podstawą wydziedziczenia może być uporczywe niedopełnianie przez spadkobiercę względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Pojęcie „obowiązków rodzinne” może być interpretowane szeroko. Do kategorii tej można zaliczyć zarówno obowiązki wynikające z przepisów prawa (np. obowiązek alimentacyjny) jak i powinności o charakterze społecznym (np. obowiązek opieki nad osobą starszą czy chorą). Zasadniczo, więc zachowania mieszczące się w omawianym pojęciu, powinny prowadzić do faktycznego zerwania ze spadkodawcą kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnie spotykanej w stosunkach rodzinnych, brak udziału w jego życiu choćby poprzez wizyty w jego miejscu zamieszkania czy brak okazywania zainteresowania jego sprawami, nieudzielanie opieki, brak pomocy w chorobie.

Niedopełnianie obowiązków rodzinnych musi cechować się uporczywością, a więc pewną powtarzalnością, stałością i odnosić się bezpośrednio do osoby spadkodawcy. Wartą podkreślenia jest jednak okoliczność, iż powyższa przesłanka nie zostanie spełniona jeżeli wina nie będzie leżała po stronie spadkobiercy. Oznacza to, że spadkodawca nie może wydziedziczyć spadkobiercy, który nie dopełnia względem niego obowiązków rodzinnych, jeżeli sam przyczynił się do pogorszenia się stosunków między nimi. Zaniechanie widywania się spowodowane wzajemnymi zarzutami, nawet jeżeli trwało przez kilka lat nie może samo przez się być poczytane za uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2009 r., VI ACa 448/09)

Przykład 2: Kontakt Pani Joanny z córką Lidią został urwany w 2005r., po tym jak Lidia przedstawiła swojego narzeczonego Adama. Pani Joanna nie polubiła Adama, namawiała córkę na zerwanie tej znajomości. Nadaremno jednak zdały się jej prośby. W 2007r. Pani Joanna została zaproszona przez Lidię i Adama na ich ślub, jednakże nie zjawiła się na nim. Lidia miała żal do matki, jednak przez kilka lat wytrwale próbowała nawiązać z nią kontakt –niestety bezskutecznie. W 2014r. Pani Joanna nagle zachorowała na białaczkę. Wówczas pani Joanna wezwała córkę do pomocy. Lidia będąc w zaawansowanej ciąży przekazała matce, że nie może się nią zająć. Pani Joanna oburzona zachowaniem córki postanowiła ją wydziedziczyć ze względu na niedopełnienie obowiązków rodzinnych.

W świetle przytoczonych okoliczności nie sposób przyznać racji pani Joannie, nie można uznać, że została zrealizowana przesłanka „nie dopełnienia obowiązków rodzinnych”. To po stronie spadkodawcy zaistniały tu bowiem okoliczności utrudniające poprawne kontakty rodzinne.

Należy jednak pokreślić, że dla zasadności wydziedziczenia nie ma decydującego znaczenia wola spadkodawcy, lecz obiektywne istnienie ściśle przewidzianych przez ustawodawcę w art. 1008 k.c. podstaw wydziedziczenia. Testament ma bowiem charakter dokumentu prywatnego i stanowi jedynie dowód tego, że osoba która go podpisała złożyła zawarte w nim oświadczenie – nie zaś, że przyczyna wydziedziczenia faktycznie istnieje. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu  z dnia 29 grudnia 2014 r. I ACa 572/140).

Zgodnie z wypracowaną w tym przedmiocie doktryną należy podkreślić, że nawet jeżeli w testamencie zostanie dostatecznie wykazany powód wydziedziczenia określonej osoby nie stanowi to okoliczności rodzącej skutki prawne. Treść testamentu jest jedynie oświadczeniem spadkodawcy „z życzeniem” aby owa wola rodziła określone skutki wydziedziczenia. Twierdzenia zawarte w treści dokumentu winny być jednak dostatecznie udowodnione.

Konsekwencje wydziedziczenia dla zstępnych wydziedziczonego

Pozostaje zatem pytanie – Co dzieje, gdy osoba wydziedziczona posiada dzieci (zstępnych)?; Czy one także, ze względu na pokrewieństwo w linii prostej, objęte są skutkami wydziedziczenia? Odpowiedź jest prosta i – negatywna. Jasnym jest, iż rozporządzenie testamentowe o wydziedziczeniu spadkobiercy, dotyczy bowiem tylko konkretnej osoby, a co za tym idzie jego skutki nie rozciągają na zstępnych wydziedziczonego. W związku z tym, że wydziedziczenie skutkuje nie tylko pozbawieniem prawa do zachowku, lecz także utratą przez wydziedziczonego przymiotu spadkobiercy, w jego miejsce – do dziedziczenia ustawowego po spadkodawcy, dochodzą więc jego zstępni. Zstępni wydziedziczonego uzyskują swe własne,odrębne prawo do zachowku.

Wydziedziczonemu można przebaczyć

Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Na czym owo przebaczenie polega i kiedy może być dokonane? Przebaczenie, a więc akt o charakterze emocjonalnym, polegającym niejako na „puszczeniu w niepamięć” doznanej krzywdy i związanej z nią urazy może być dokonane zarówno przed sporządzeniem testamentu, jak i po tej dacie.

Z pierwszym przypadkiem mamy do czynienia, gdy spadkodawca dokonuje przebaczenia jeszcze przed sporządzeniem testamentu. Kodeks cywilny nie precyzuje w tej sytuacji formy przebaczenia. Należy jednak przyjąć, iż może być ono dokonane w dowolnej formie, w sposób wyraźny, a nawet dorozumiany. Późniejsze wydziedziczenie w oparciu o przyczynę, co do której nastąpiło przebaczenie, nie wywoła wówczas skutków prawnych. Nie ma jednak żadnych przeszkód, aby spadkodawca wydziedziczył tego samego spadkobiercę powołując się na  okoliczności inne, niż te, które były przedmiotem uprzedniego przebaczenia.

Bardziej kłopotliwa pozostaje natomiast sytuacja, w której spadkodawca najpierw sporządził swój testament (w którym zawarto skuteczne postanowienie o wydziedziczeniu), a następnie dopiero przebaczył spadkobiercy. W tym bowiem wypadku  przebaczenie to, winno zostać dokonane w formie kolejnego testamentu.

Przebaczenie jest aktem osobistym spadkodawcy. Przyjmuje się, że nie istnieje możliwość odwołania przebaczenia. Dla skuteczności przebaczenie – oświadczenie obejmujące ten akt woli, nie może być dotknięte wadą nieważności lub bezskuteczności oświadczeń prawnych.

„Walka z wydziedziczeniem”

Osoba wydziedziczona, która nie zgadza się z takim rozporządzeniem woli spadkodawcy, nie pozostaje jednak pozbawiona możliwości obrony swych praw. Osoba wydziedziczona posiada bowiem możliwość podważania całego testamentu opierając się na jednej z ogólnie przewidzianych w tym przedmiocie wad oświadczenia woli (o ile oczywiście, okoliczność tego rodzaju w ogóle miała miejsce). W tym celu należy odwołać się do działu art 945 § 1 kodeksu cywilnego traktującego o wadach oświadczeń woli. Pokrótce można jednak przypomnieć w tym miejscu, iż zgodnie z kodeksem cywilnym do wad oświadczenia woli należą sytuacje, w których testator sporządził testament:

– w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
– pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
– pod wpływem groźby

Reasumując osoba wydziedziczona może zatem starać się udowodnić, że ustała przyczyna wydziedziczenia, a spadkodawca mu wybaczył lub też, że oświadczenie woli spadkodawcy obejmujące wydziedziczenie tej osoby, dotknięte było którąś z podanych wyżej przyczyn nieważności/bezskuteczności. Tylko w tych bowiem przypadkach, istnieje jakkolwiek realna szansa na podważenie zapisów o wydziedziczeniu spadkobiercy.

Osoba, która została w swojej ocenie niesłusznie wydziedziczona ma prawo dochodzić swoich racji przed sądem. W tym celu musi wnieść pozew o zachowek, w którym przedstawi swoje stanowisko oraz dowody na jego potwierdzenie.

Sądem właściwym  zgodnie z art 39 kodeksu postępowania cywilnego będzie sąd ostatniego miejsca zamieszkania testatora (spadkodawcy), a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić – sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Pozdrawiam,

Aplikant Adwokacki Kinga Michalczyk

rozwód, bielsko, adwokat, prawo spadkowe, długi w spadku, adwokat od spadków, prawo rodzinne bielsko, kancelaria adwokacka, adwokat od rozwodów, adwokaci od rozwodów, prawo rodzinne bielsko

 

Kinga Michalczyk

Autor: Kinga Michalczyk

Aplikantka adwokacka II roku szkolenia aplikanckiego 2015-2017 wpisana na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Rady Adwokackiej w Bielsku-Białej. Absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka pracy magisterskiej dotyczącej korupcji sportowej oraz związanej z nią problematyki hazardu. Aktualnie czynnie praktykująca w Kancelarii Adwokackiej Adwokat Izabeli Grzybek w Czechowicach-Dziedzicach. W ostatnich latach wykonująca także czynności zawodowe w strukturach organów administracji publicznej w tym Powiatowego Urzędu Pracy Bielsku – Białej oraz Wojewódzkiego Urzędu Pracy Filii w Bielsku – Białej. Prawnik czechowickiego Oddziału Fundacji – Bezpłatne Porady Prawne Czechowice-Dziedzice, świadczącej regularne usługi z zakresu poradnictwa prawnego na rzecz osób najbardziej potrzebujących.

Posted in: Dziecko, Małżeństwo, Rodzina

Comments

2 komentarze to “Jak skutecznie wydziedziczyć? Czy można podważyć wydziedziczenie?”

  1. Marta

    Witam,
    Moja mama została wydziedziczona w testamencie pozostawionym przez babcie, już pogodziła się z utratą rodzinnego mieszkania jednak pare dni temu dostała wezwanie na sprawę odnośnie ustalenia nabycia spadku w charakterze strony w sprawie. Jak rozumieć to wezwanie? Jest ono spowodowane jakimiś przesłankami czy też ma ono na celu jedynie potwierdzenie nabycia spadku przez brata?
    Z góry dziękuję za odpowiedź, pozdrawiam.

    17 grudnia 2016 - 08:42 #
  2. Dagmara Jagodzińska
    Dagmara Jagodzińska

    Witam,
    fakt wezwania Pani mamy na termin rozprawy ma zapewne na celu ustalenie grona potencjalnych spadkobierców ustawowych i przesłuchanie ich na okoliczność wiedzy o istnieniu rozrządzeń testamentowych oraz o okolicznościach sporządzenia testamentu. O ile Pani mama zna treść testamentu i wie, że nie przewiduje on na jej korzyść żadnych rozporządzeń – z pewnością z tytułu udziału w postępowaniu, nie otrzyma niczego z urzędu. W zależności od rodzaju wydziedziczenia (dorozumiane, poprzez pomięcie czy ustawowe) będzie mogła dochodzić zachowku w ramach odrębnego postępowania.

    3 stycznia 2017 - 00:06 #

Dodaj komentarz

%d bloggers like this: