Upadłość konsumencka po nowelizacji 2015 Część I.

  • By:Dagmara Jagodzińska
  • 0 Comment

Instytucję upadłości konsumenckiej w świetle znowelizowanych przepisów Ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze regulują aktualnie artykuły 491[1] i następne.
Na gruncie opisanych zmian pojawiło się wiele pytań i wątpliwości, dotyczących praktycznego zastosowania oraz skutków użycia w praktyce sądowej, znowelizowanych regulacji prawnych upadłości konsumenckiej.
W dzisiejszym artykule punkt po punkcie, postaramy się więc w przystępny sposób przeprowadzić Was przez zawikłaną tematykę przedmiotowej instytucji.  W części pierwszej artykułu zaprezentujemy kwestie dotyczące przesłanek oraz sposobu zainicjowania postępowania upadłościowego. W drugiej – postaramy się opowiedzieć krótko, o procedurze jaka czeka Was na wypadek podjęcia decyzji o wniesieniu do sądu wniosku o upadłość konsumencką.

I. Kto może złożyć wniosek o upadłość?
Dla udzielenia odpowiedzi na to pytanie najłatwiej będzie nam dokonać podziału potencjalnych wnioskodawców na cztery grupy, aby wyróżnić wśród nich:

Osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej, których długi dotyczą sfery osobistej:
Wniosek o upadłość konsumencką złożyć może każda osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej, której długi związane są ze sferą osobistą.

Przykład: Jan Kowalski jest osobą fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej. Zaciągnął trzy kredyty przeznaczone kolejno na zakup nieruchomości gruntowej pod budowę domu, zakup lokalu mieszkalnego w bloku wielorodzinnym oraz zakup samochodu. W międzyczasie spłaty zobowiązań kredytowych zachorował na stwardnienie rozsiane, co uniemożliwiło mu kontynuowanie zatrudnienia oraz spłatę kredytów. Składa wniosek o upadłość konsumencką.

Wątpliwości pojawiły się na przykładzie osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne. W literaturze przeważa jednak pogląd, zgodnie z którym rolnicy kwalifikują się do grupy osób uprawnionych do złożenia wniosku.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, których długi dotyczą tej właśnie działalności:
Do grupy drugiej należą osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a których długi pochodzą z tej właśnie działalności. Mogą to być wspólnicy spółek handlowych (jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej), odpowiadający za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem osobistym, a także pojedynczy przedsiębiorcy prowadzący indywidualną działalność gospodarczą na zasadzie wpisu do CEiDG.
Osoby te nie mogą liczyć na skuteczne ogłoszenie upadłości w omawianym trybie. W przypadku złożenia wniosku, Sąd z urzędu zasięgnie informacji potwierdzającej fakt prowadzenia przez nie działalności gospodarczej, a następnie odrzuci wniosek o upadłość konsumencką. Dla osób tych otwarta pozostaje jednak możliwość złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorców na zasadach ogólnych.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, których długi dotyczą sfery osobistej:
Do grupy trzeciej należą osoby prowadzące działalność gospodarczą, będące przedsiębiorcami (w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego) oraz wspólnikami (partnerami) handlowych spółek osobowych ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia swoim majątkiem osobistym – którzy wciąż jeszcze czynnie prowadzą działalność gospodarczą lub też zaprzestali jej prowadzenia na krócej niż rok przed złożeniem wniosku o upadłość (termin zaprzestania prowadzenia działalności liczymy od daty wykreślenia wpisu w CEiDg). W przypadku tych osób, sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej przesądzać będzie o braku możliwości ogłoszenia przez sąd upadłości konsumenckiej, niezależnie od tego czy zaciągnięte przez nie długi dotyczyć będą  sfery osobistej czy też gospodarczej.

Osoby fizyczne, które zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej, niezależnie od rodzaju długów:
Odpowiednio zatem grupa czwarta dotyczy osób, których wpis o prowadzonej przez nie działalności gospodarczej, wykreślony został z CEiDG na co najmniej rok przed złożeniem wniosku o upadłość. W opisanym przypadku wniosek upadłościowy pozostaje dopuszczalny bez względu na to, czy długi danej osoby pochodzą ze sfery czysto osobistej, czy też stanowią zaległe zadłużenie wynikające z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.

Przykład: Pani Brygida Nowak prowadziła jednoosobowy zakład fryzjerski na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. W wyniku rozwodu utraciła wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem i zobowiązana została do opłacania alimentów na rzecz swej córki – małoletniej Liliany Nowak. Z uwagi na ciężki stan zdrowia oraz niekorzystną sytuację materialną zakładu, Pani Brygida popadła w długi alimentacyjne w wysokości 30.000,00 zł. Składa wniosek o upadłość konsumencką.

II. Jakie są przesłanki upadłości konsumenckiej?
Dla skutecznego zgłoszenia wniosku o upadłość konsumencką ważne jest to, aby niewypłacalność dłużnika lub stan, w którym istotnie zwiększył on jej rozmiary, nie były wynikiem umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa.

Okoliczności „za”:

Wśród okoliczności uzasadniających upadłość konsumenta wyróżnić można grupę gospodarczą i osobistą.

Do grupy gospodarczej nalezą okoliczności dotyczące obiektywnie zachodzących, niezależnych od dłużnika zmian natury ekonomicznej lub społecznej. Dla przykładu wskazuje się tutaj między innymi dekoniunkturę na rynku pracy, zmianę kursu walut, lecz także utratę majątku (lub jego części) wskutek kradzieży, zdarzenia losowego (np. pożaru, zniszczenia wywołanego zalaniem).

Do grupy osobistej należą natomiast okoliczności ściśle związane z osobą dłużnika – niemniej, zaistniałe bez jego winy, a często także bez jego wiedzy, do której posiadania nie był obowiązany w chwili zaciągania zobowiązania, którego nie jest w stanie spłacić. Najczęściej podaje się wśród nich poważne choroby uniemożliwiające normalne funkcjonowanie, śmierć żywiciela, wypadki, niepełnosprawność w wyniku zdarzeń nagłych, losowych itp.

Do okoliczności osobistych zalicza się także utratę pracy z przyczyn całkowicie niezawinionych przez pracownika oraz bez jego zgody. Tym samym a contrario uznać należy, iż wypowiedzenie stosunku pracy przez pracownika (co do zasady – bez względu na przyczynę tej decyzji, choć każdy przypadek wymaga indywidualnego rozważenia), rozwiązanie umowy za porozumieniem stron lub też wypowiedzenie umowy o pracę, przez pracodawcę, z winy pracownika – wykluczają możliwość skutecznego wnioskowania o upadłość konsumencką.

Okoliczności „przeciw”: Uwzględnienie przez Sąd wniosku o upadłość konsumencką wyklucza tzw. lekkomyślność dłużnika. Za typowy przykład zachowania lekkomyślnego uważa się chociażby zaciągnięcie przez dłużnika zobowiązania kredytowego, wówczas gdy z uwagi na występującą u niego sytuację materialną, mógł i powinien był zdawać sobie sprawę z niemożności lub istotnego utrudnienia jego dalszej spłaty.

Sąd oddali także wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

III. Gdzie należy złożyć wniosek o upadłość konsumencką oraz jak go skonstruować?

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić tylko dłużnik.

Wniosek ten powinien zawierać:
A. CZĘŚĆ WSTĘPNĄ WNIOSKU (CZOŁÓWKA ORAZ ŻĄDANIE)
1. Oznaczenie właściwego sądu rejonowego (wydziału gospodarczego upadłościowego), właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
2. Imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz numer PESEL dłużnika, a jeśli dłużnik nie posiada numeru PESEL – dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację np NIP, numer dowodu osobistego;
3. Wniosek o ogłoszenie przez sąd upadłości konsumenckiej obejmującej likwidację majątku upadłego;
4. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (tu wymieniamy dokumenty załączone do wniosku);
5. Ewentualnie także wniosek o wezwanie przez sąd wierzycieli wnioskodawcy do przedłożenia sądowi pozostałych dokumentów stanowiących dowód na okoliczność zaciągniętych zobowiązań finansowych (np. umowy kredytowe umowy leasingowe);
6. Wniosek o powołanie syndyka masy upadłości oraz sporządzenie spisu inwentarza i oszacowanie masy upadłości;
7. Wniosek o sporządzenie planu podziału środków uzyskanych ze ruchomości należących do upadłego;
8. Wniosek o przyjęcie planu spłaty wierzycieli w sposób wskazany w uzasadnieniu wniosku;

B. UZASADNIENIE:
B1. CZĘŚĆ WSTĘPNA UZASADNIENIA:
1. Powtórzenie imienia, nazwiska, adresu zamieszkania, opisanie aktualnego stanu majątkowego-małżeńskiego (poprzez wskazanie czy dłużnik posiada małżonka oraz czy pozostaje we wspólności/rozdzielności majątkowej małżeńskiej wraz z podaniem daty, numeru repertorium oraz notariusza przed którym sporządzono akt umowy małżeńskiej majątkowej na wypadek rozdzielności);
2. Wskazanie okoliczności braku prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 10 lat przed datą złożenia wniosku, a na wypadek jej prowadzenia wskazanie, czy w tym okresie prowadzono w stosunku do dłużnika postępowanie upadłościowe lub inne postępowanie, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań albo w którym zawarto układ, lub też prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym nie zaspokojono wszystkich wierzycieli, a dłużnik po zakończeniu lub umorzeniu postępowania zobowiązań swych nie wykonał;
3. Wskazanie czy w ciągu ostatniego roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wnioskodawca pozostawał wspólnikiem spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo – akcyjnej) oraz czy odpowiadał za zobowiązania spółki swoim majątkiem osobistym;
4. Wskazanie właściwego dla dłużnika Urzędu Skarbowego (jeśli w ciągu ostatnich pięciu lat urząd ten uległ zmianie – wszystkich właściwych urzędów);
5. Zamieszczenie informacji, czy w ciągu dziesięciu lat przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości przeciwko dłużnikowi toczyło się postępowanie o uznanie czynności prawnej dokonanej przez dłużnika za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela wobec dokonania jej z jego pokrzywdzeniem (tzw. skarga paulińska 527 kc);
6. Zamieszczenie informacji, zgodnie z którą w stosunku do dłużnika nie prowadzono postępowania o upadłość konsumencką, które zostałoby umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
7. Enumeratywne wymienienie składników majątku ruchomego oraz nieruchomego stanowiących wyłączną własność wnioskodawcy lub współwłasność wnioskodawcy oraz innych podmiotów ze wskazaniem wielkości udziału wnioskodawcy we współwłasności;
8. Wskazanie miejsc, w których znajduje się majątek dłużnika (dom stanowiący własność wnioskodawca, lokal mieszkalny jego rodziców, samochód itp).
B2. PRZYCZYNY ORAZ POSTAĆ NIEWYPŁACALNOŚCI DŁUŻNIKA:
1. W tym miejscu opisujemy szczegółowo jakie zadłużenie posiadamy, na podstawie jakich tytułów prawnych (umów), z jakich źródeł pochodzi to zadłużenie, w jakim celu zostało przez nas zaciągnięte oraz na jakim etapie spłaty tego zadłużenia jesteśmy. W tym miejscu winniśmy także zaproponować sądowi przewidziany przez nas plan spłaty wierzycieli.
B3. ELEMENT ZAWINIENIA
W tym miejscu opisujemy szczegółowo okoliczności, które przemawiać mają za zasadnością przyjęcia wniosku o upadłość. Zgodnie ze wskazówkami zawartymi w części II artykułu „Przesłanki upadłości konsumenckiej” – muszą być to więc okoliczności wyjątkowe i niezależne od dłużnika. Nie mogą one wskazywać na to, aby dłużnik zaciągnął zobowiązanie będąc niewypłacalnym albo że do rozwiązania stosunku pracy dłużnika doszło z przyczyn leżących po stronie pracownika lub za jego zgodą.

C. ZAŁĄCZNIKI:

1. Aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników, według cen rynkowych;
2. Spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty;
3. Spis wierzytelności spornych z zaznaczeniem zakresu w jakim dłużnik kwestionuje istnienie wierzytelności (wskazanie wierzytelności w spisie wierzytelności spornych nie stanowi jej uznania);
4. Lista tytułów egzekucyjnych (jeśli takowe zostały wydane – wyroki sądowe, nakazy zapłaty)
5. Lista zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia, w szczególności hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych;
6. oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku, czyli informacja jak regulowaliśmy, w jakich wysokościach i w jakich terminach płatności w ciągu ostatnich 6 miesięcy; należy wskazać nawet taką wierzytelności, która została już zapłacona w całości;
7. Dokumenty, które udowodnią zarówno własność naszego majątku, jak i dokumenty dotyczące zobowiązań, jakie mamy (jeżeli nie posiadamy takich dokumentów, wymaga się opisania przyczyn, które sprawiły, że nie mogliśmy ich dołączyć);
7. Oświadczenie dłużnika, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 491[4] ust. 2 i 3 Prawa Upadłościowego i Naprawczego;
8. Dowód uiszczenia opłaty od wniosku w kwocie 200,00 zł, przelanej na rachunek bankowy sądu rejonowego.

IV. Co wchodzi w skład masy upadłości?
Do masy upadłości wchodzi cały majątek dłużnika, który może zostać spieniężony i mógłby podlegać egzekucji na mocy przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Będą to zarówno rzeczy ruchome, jak i nieruchomości (mieszkanie własnościowe, spółdzielcze prawo do lokalu, samochód, sprzęt RTV itp.).

Do masy upadłości wchodzi także majątek wspólny małżonków. Z chwilą ogłoszenia upadłości jednego z małżonków wspólność ustawowa pomiędzy małżonkami ustaje z mocy prawa. Małżonek dłużnika może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu komisarzowi.

Wątpliwości, czy dany przedmiot wchodzi do masy upadłości, rozstrzyga sędzia komisarz na wniosek dłużnika lub syndyka i wydaje postanowienie; na postanowienie to służy zażalenie.

We wniosku nie trzeba wymieniać najbardziej osobistych przedmiotów służących zapewnieniu minimum egzystencji, które z mocy prawa nie podlegają egzekucji. Są to m.in.:
• przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie codzienne, niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;
• zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;
• przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową;

Do masy upadłości będzie również włączone mieszkanie lub dom jednorodzinny, w którym mieszka dłużnik, jeżeli ma do niego jakikolwiek tytuł własności (własność nieruchomości, własności mieszkania, spółdzielcze prawo do lokalu). Z kwoty uzyskanej ze sprzedaży tej nieruchomości sąd wydzieli jedynie kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu na okres dwunastu miesięcy, biorąc pod uwagę potrzeby mieszkaniowe dłużnika, liczbę osób pozostających z upadłym we wspólnym gospodarstwie domowym. Na postanowienie sądu w tym zakresie przysługuje zażalenie.

Pozdrawiam,

Adwokat Dagmara Jagodzińska

 

Dagmara Jagodzińska

Autor: Dagmara Jagodzińska

Adwokat wpisany na listę adwokatów bielsko-bialskiej Okręgowej Rady Adwokackiej w Bielsku-Białej. Aktualnie prowadzi swą praktykę zawodową w ramach indywidualnej Kancelarii Adwokackiej, współpracując z Kancelariami Adwokackimi Adw. Izabeli Grzybek oraz Adw. Wojciecha Kiermasza. W roku 2013 ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, znajdując się w gronie 5 % najlepszych studentów, uhonorowanych stypendium naukowym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Uzyskała także wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Śląskiego za wybitne wyniki w nauce oraz obronę pracy magisterskiej na temat zakresu i treści obowiązku alimentacyjnego w ramach rodziny małej – zwieńczoną oceną celującą. W okresie ostatnich 7 lat poprzedzających stworzenie indywidualnej Kancelarii Adwokackiej, zdobyła bogate doświadczenie zawodowe, praktykując w Kancelarii Adwokackiej Adwokat Izabeli Grzybek. Współpracowała także z innymi Kancelariami Adwokackimi oraz Radcowskimi na terenie Bielska-Białej. Uczestniczyła w dziesiątkach spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa cywilnego, prawa karnego, prawa ubezpieczeń społecznych i innych. Laureatka ogólnopolskiego Konkursu Krasomówczego im. Adw. Stanisława Mikke organizowanego pod patronatem Naczelnej Rady Adwokackiej. Czynnie zaangażowana w świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej organizowanej przez Fundację Restytucja w siedzibą w Sosnowcu, na rzecz osób najbardziej potrzebujących. Autorka licznych artykułów prawniczych dotyczących zagadnień z zakresu prawa rodzinnego, prawa spadkowego oraz prawa zobowiązań. Autorka bloga: Adwokat Rozwód Bielsko - Blog Prawa Rodzinnego.

Posted in: Rodzina

Comments

No Responses to “Upadłość konsumencka po nowelizacji 2015 Część I.”

No comments yet.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: